BISEDE ME SHUREN TIME PER POLITIKEN


BISEDE ME SHUREN TIME PER POLITIKEN

(Për të shmangë keqkuptimet  shure-sure në anglisht do të thotë sigurisht)

 

Nga KOL SHKODRANI

Shqipëria është vënd i çmëndurive që vijnë nga koka e shoqërisë e politikës dhe e shtetit. Ata që janë në krye të shtetit dhe politikës i drejtohen popullit me ca fjalime çoroditëse ordinere sikur të ishin edukatorët e kopshteve në kohë të Enver Hoxhës.  Sa herë i dëgjoj në televizion më vjen neveri, më hip një tundim dhe nga që dua veç të iki prej televizorit sa kohë që mban fjalime politikani Kryekoktari i kombit  shkoj e bej shurën e ndërkohë them me vete si është e mundur ky popull të zgjedhë në krye hajvanë.
- Ti çfarë do? - më pyet shura.
- Si more çfarë dua. Po nuk jemi fëmijë kopshti more e as  çerdhesh të na flasin marrëzira. Po kush i beson këto marrëzira. Se mos na thonë se do të na japin mundësi që pa viza të shkojmë edhe në hënë.
-Po edhe atje do të shkosh..Kur të digjet e përvëlohet ky vend do të avullojë e shpirtrat në trajtë avujsh do të ngjiten drejt hënës. Kështu do të shkojë shqiptari në hënë...
- Po për Amerikën,  se fjala ishte për atje.
- Aha, për Amerikën, hip këtu e shih Stambollin....dhe e di çke ti or babam, jepi shurës shpejt se atje në Televizor ka rënë flaka.
- Çfarë flake, moj zonja shure. A je e sigurt?!
- Po, po,....po bëj ç’ke për të bërë dhe ik, por mos harro ta shkundësh kryetarin.
Bëra si më tha, i lava duart shpejt e shpejt e drejt e në aneks ku kam vënë Televizorin.
Çfarë të shoh. Një fëmër që mbronte kryetarin (jo këtë timin, po të asaj) duke u betuar e stërbetuar se kryetari i saj ishte i mirë. Përballë kishte një mashkull që thoshte se Kryetari i saj ishte një trap katundari e asgjë tjetër. Plasi sherri. Ishte një debat televiziv prej koti. E lagu s’e lagu...Ndërrova kanal e prapë më del ai Kryekoktari që mban fjalime që të çmëndim....sa nisi ai fjalimin mua nervat. Dhe dihet prej sëkëlldisë ma dha një prerje diku aty poshtë. Dhe me vrap tek vendi i shurës.
Nisa të bëj atë që bën mbreti në këmbë. Kur papritur më thotë shura:
- A të thashë mor njeri, mos shih televizor në këtë dy muaj fushatash. Se do të bëhësh me prostatë....
- Po i fus çdo ditë një Xsatral made in France dhe shpëtuam.
- Dale more - më tha shura....- Çfarë France, more ditëzi e punëzi, po e dëgjove shume këtë Kryekoktarin do ta plase diarreja e të mënderosësh tërë pallatin.
- Po kur është mënderosur tërë Shqipëria, ç’mbeti për pallatin tim?!
Nisa të grindem edhe unë si ai në panel që kundërshtonte Zonjën politike.
- Jepi votën e të ikin - më tha Shura, - ndryshe do të pësosh si ai djali që i thoshte të atit se e zura hajdutin, e kur babai i tha, ma sill këtu - nuk vjen - i tha djali babait e ky i fundit i mërzituar ia ktheu, - kur nuk e sjell dot lëre të ikë. Djali teveqel ia ktheu të atit: - e lëshoj unë, po nuk më lëshon ai. 
- Prandaj, - vazhdoi Shura,  - jepi votën të shpëtosh. Kështu është edhe me këta që duan të zgjidhen,  si puna me hajdutin që të vjedh e nuk të lëshon.
- A je shuur?- i thashë unë.
- Shuur njëqind për qind! Si shqip edhe anglisht.
Atëherë tërhoqa galixhantin,  flush u zbraz uji me presion dhe iku.
Sa mirë do të ishte të iknin edhe shumë gjëra të tjera kështu...

Paralele elektorale Tiranë - Karakas, - nga Kolec Traboini


PARALELE ELEKTORALE  TIRANE - KARAKAS

Nga KOLEC TRABOINI


Ka zëra që thonë e koka që mendojnë se ajo çfarë do të ndodhë tek ne në rast të vjedhjes së votave, do të jetë e frikshme. Ndoshta mund të ngjasë ajo çfarë po ngjet në Venezuelën pas Chavéz dhe ardhjen në pushtet të liderit chavezian Maduro.
Chavés ndërtoi një sistem që konsiderohet i majtë nëpëmjet shtetëzimeve,  por që në të vërtetë ishte një pushtet personal e jo më kot sistemi e pushteti që ushtroi mori emrin e tij. Ai arriti ta krijojë këtë emër në përpjekje për t’i dhënë vetes përqasjen e një Simon Bolivari të dytë në Amerikën Latine,  çfarë nuk ia arriti anipse mbeti si gozhdë e ngulur në mendjen e disa pasuesve të tij që duan të përfitojnë nga trashëgimia e Komandantit. (Lind pyetja a kemi ne në Shqipëri Komandant?)
Me vdekjen e njeriut të fortë  Chavéz, Venezuela u gjet në zgjedhje të reja presidenciale. Fushata e zgjedhjeve e vetë procesi ishin tepër të tensionuar. Ishte fjala për ta përmbysur një gjendje apo për ruajtur atë? (A nuk po luhet edhe tek ne me këtë term -  vazhdim apo rrotacion?). Avokati Henrique Capriles Radonski kish qënë kundërshtari i Chavézit, shef i opozitës dhe natyrisht ai do të konkuronte me Nicolás Maduro Moros zëvendësin e Chavéz.
Mendohej se me vdekjen e Hugo Chavez, opozita do ta kishte më të lehtë të përballonte partinë në pushtet. Beteja presidenciale u shfaq e ashpër por thuajse në ekuilibër.
"Tirana Observer" # 2433 f. 9, 18 maj 2013
Maduro që mbronte vijën Chavez, pra pushtetin në vazhdim nuk kishte dhe aq shumë çfarë t’u fliste elektoratit  në metingje gjigante sepse kish pas vetes  problemet e mëdha që la Hugo Chávez me ikjen e tij. Venezuela ka treguesit  më të lartë të vrasjeve në botë, një sistem shëndetësor të varfër që përbëhet kryesisht nga mjekët kubanë në këmbim me naftën e Venezuelës, çfarë ka çuar në degradimin e spitaleve venezueliane dhe një eksod i mjekëve venezueliane në vende të tjera, një sektor bujqësor në kolaps të plotë; inflacioni në më shumë se 25 për qind; infrastrukturë e shkatërruar. ( Si i kemi ne këto tregues në prag të zgjedhjeve të reja?).  Ndaj ishte krejt e natyrshme që me një kaos të tillë pas vetes Maduro të lëshonte mallkime kundër atyre që votonin për opozitarin Caprile dhe ta shpallte armik.
Ne mund të mos kemi naftë si Venezuaela, ne mund të jemi ekonomikisht shumë më të varfër se ai vend ameriko-latin në gjendje kaotike, por çuditërisht ka përqasje në proceset politike dhe heqja e dy paraleleve nuk është një thagme politike. Ka shumëçka të përbashkëta. A nuk kanë nisur edhe në Shqipërinë e pragzgjedhjeve të shpallen armiqtë?! Jo me larg se dje, krejt ngjashëm u shpall zyrtarisht armiku në Tiranë.
Maduro pasuesi i Chavezit doli me parullën “Chavez jeton” që nuk thotë asgjë, por ka domethënien; edhe më tej shtrëngim rripash. Arriti deri atje sa të thoshte në një audiencë televizive  se i ishte shfaqur Komandanti Suprem i vdekur si një zog i vogël dhe i kishte kërkuar fitoren. (A nuk flasin me Zotin edhe politikanët tanë që u shfaqet e u thotënë vesh(siç) se, ... e keni te garantuar  politikisht fitoren?!). Maduro  nuk harroi të lëshojë një mallkim indian të lashtë mbi të gjithë ata që votojnë për shefin e opozites Caprilen. Nuk desha të them më këtë rast se Berisha është Maduro dhe Rama një lloj Caprile. Mos o Zot!
Zgjedhjet e kontensuara nga opozita në Venezuelë rezultuan sipas të dhënave të shtetit 50.66 për Maduron dhe 49.07 për opozitarin Caprile. Vështirë është të besohet si rezultat i vërtetë (edhe tek ne sondazhet parazgjedhore japin këto shifra të përafërta).
Besnikët e Maduros dhe chaviznit të tij, duke e ndjerë humbjen u hodhën në sulm agresiv, duke arritur deri aty sa në parlament të mos i jepet fjala atyre që nuk e pranojnë fitoren e  Maduros, e si rrjedhim nuk do t’u paguhet rroga e deputetit. Mediat dhanë deputetë të rrahur dhe pergjakur  ndërsa në një video shfaqej ministri i strehimit  që jepte urdhra për pushimin nga puna të gjithë atyre që flisnin kundër Maduros (a nuk po ndodh edhe tek ne kështu, ku zyrat janë mbushur vetëm me përkrahës partish në pushtet dhe tarafe familjare?! Asnjë mënyre tjetër punësimi në Shqipëri nuk ka ).

Manipulimi i zgjedhjeve dhe fitorja e vjedhur, ndezi opozitën dhe zërat kundërshtarë që çuan në konfrontime në Karakas. Mediat shtetërore japin lajme se 11 vetë janë vrarë, në mes tyre 2 fëmijë, por sigurisht mediat janë interesuar që këto vrasje t’ia ngarkojnë opozitës së pakënaqur. Tani qeveritarët janë hedhur në sulm me akuza duke e konsideruar shefin e opozitës që kandidoi për president një vrasës e kriminel. ( Me kete terminologji flitet edhe ne Tirane). Mesa duket Maduro i Karakasit  ka në plan t’i lajë hesapet me kundërshtarët politikë duke i burgosur apo nxjerrë jashtë ligjit.
Në Venezuelë  në stilin chavezian është krijuar një terminologji e re sa i përket borgjezisë, ajo tashmë quhet boliborgjezia, sipas emrit të Bolivarit, të cilët janë të gjithë ata që rrokën të mirat e pushtetit nën udhëheqjen e Hugo Chavez, pikërisht në kohën kur popullsia varfërohet gjithnjë e më shumë ata kanë miliona dollarë, jahte, makina lluksoze të shtrenjta dhe bëjnë turnera marramendëse nëpër botë. (A mos vallë tek ne ndodh ndryshe?! A nuk është krijuar edhe këtu  boliborgjezia e re krejt e cungët dhe e cekët nga ana kulturor, nga ana etike, dhe as nuk flitet për tiparet e bamirësisë,  ndërkohë që aristokracia e vjetër është shuar e shkatrruar.) Me të drejtë thuhet se liderët gjykohen e vlerësohen  më së shumti jo kur vinë, apo nga ajo që bëjnë, por nga ajo që lënë pasi të kenë ikur. Tashmë Venezuela ndodhet në prag të një lufte civile dhe nën hijen e grushteve të shtetit dhe kjo tregon se kauza e chavizmit ka falimentuar.
A ka nevoje të bëjmë një përqasje me atë çfarë po ndodh në Shqipëri në këtë mjedis politik me re të zymta, të mbarsur me elektricitet, e të cilat nuk është e pamundur të shkaktojnë rrufe e vetëtima. Vitin 1997 e dimë, por tashmë situatat kanë ndryshuar. Nëse vota e lirë do të preket, pra do të vidhet -  çfarë nuk është e pangjarë tek ne,  të mos kemi pikë dyshimi se do të ndjekim shëmbullin e Venezuelës në prag të luftës civile. Dihet se luftën e sjellin më së shumti mendjet e marrosura e dihet se për mendje të marrosura ne jemi vendi ekzemplar në Europë. Parë në ketë sens, shumë më mirë do të ishte  që në vend të  vëzhguesve,  euro-amerikanët të na sillnin ushtarë paqëruajtës për të ruajtur rendin por edhe evituar kolapsin e shtetit. Policia e Partisë nuk është në gjendje të ruaj as asnjanësinë e vet as qetesine e qytetareve e jo me revoltën e opozitarëve. Vijmë në këtë konkluzin sepse me ç’ kemi  parë në njëzet e kusir vjet politikë shqiptare,  kurrkush nga kali me dëshirë nuk zbret dhe frerin e kalit për të gjallë nuk e lëshon. Politikanët tanë janë krejt ngjashëm me luftëtarin salaminas kundër Persëve, që pasi i prenë të gjithë gjymtyrët u kap pas anijes persiane me dhëmbë. Po të paktën ai luftonte për atdheun, ndërsa këta tonët na shfaqen të  kapur pas karrigës së shtetit dhe luftojnë me tërbim për mbushjen e xhepit.
Zot, shpëtoje Shqipërinë dhe shqiptarët është thirrja e shumëkujt në këto ditë të tensionuara! Mirëpo nga Zoti, siç e tha dhe Papa i ri Françesku i Parë, nuk pritën të gjitha, diçka duhet të bëjmë edhe vetë. Vath në vesh këtë mesim të madh.  Ja pra që diçka qënka në dorën tonë. Përndryshe u bëmë si Venezuelë e Karakas, - e që kurrë mos e thëntë Zoti,...një Damask!

EPIKA BLU E EDISON GJERGOS DHE FRYMA VITEVE ‘70

Edison Gjergo: Epika e yjeve të mëngjesit" 1971


EPIKA BLU E EDISON GJERGOS DHE FRYMA E VITEVE ‘70

Nga KOLEC TRABOINI

"Epika e yjeve të mëngjesit" -  për  këtë vepër oil në canvas, me dimensionet e telajos 179 x 119.5 cm, krijuar në vitin 1971  u dënua me burg  Edison Gjergo (1939 -1989).
 Ishte një urrejtje e egër ndaj këtij piktori prej atyre që mbanin skeptrin e pushtetit. U lëshuan me tërbim sikur Edison Gjergo të kish bërë një kundërrevolucion dhe u rrezikonte pushtetin që e  mbanin me dhunë. Në fakt ai kishte derdhur në telajo plot fantazi e frymëzim kurrgjë më shumë se një episod të luftës, por të parë krejt ndryshe e jashtë skemave të kohës.  Një fundnate e thellë, një rapsod  i tretur deri në asht me lahutë këndon një këngë epike për disa partizanë nën një sfond blu të qiellit ku ndrisnin yje të largët e të ftohtë. Gjithçka e mbajtur në tonet dominuese blu me disa  fraktura të telajos të kuqe të ndezur e të zezë.  Por luftën ata e donin të ndritur, farfuritëse, bubullitëse, ditën për diell, me partizanë viganë, me urra, me njerëz që hidheshin mbi topa, mbi tanke, që i prisnin plumbat me gjoks, gjithçka në eufori...
Megjithëse diktaturë ajo kohë  pas vitit 1970, ishte një gjëndje kërkimi prej krijuesve për të sjellë pikvështrime,  mjete stilistikore shprehëse e subjekte të reja në art. Edhe në letërsi me tregimtarët e rinj apo poetët ndodhte po ashtu.  Bilal Xhaferri kishte shkruar një tregim me temë të përafërt, por në të vërtetë tërë tregimet e Bilalit ishin impresionante. Të rinjtë e brezit tonë si të thuash i përpinin tregimet e tij në faqen letrare të gazetës “Zëri  i rinisë”.  Me arratisjen e tij gjithçka që kishte shkruar u ndalua dhe u dogj si “Lirishta e kuqe”  poezi si dhe romani “Krastakraus” për epokën e Skënderbeut. Ruaj në kujtesë që  pas arratisjes së Bilal Xhaferrit në vitin e parë të studimeve  universitare arrita të gjej librin me tregime “Tokë e lashtë, njerëz të rinj” të cilin ma dha bashkstudentja e degës së gazetarisë Zenepe Çekrezi- Luka. Për të qënë të sigurt se nuk  do të na diktonin e spiunonin e kishim grisur kopertinën dhe nuk gjëndej në asnjë cep të librit emri i Bilalit. Por atë libër të ndaluar e lexonim dhe e kalonim dorë në dorë  si ungjill arti.
Edison Gjergo:"Vajza e re" 1972
  Duhet pranuar se megjithë frikën që ekzistonte,  krijuesit përpiqeshin të dilnin nga korniza, veçanërisht të rinjtë, kam parasysh edhe dramaturgun e ri Shpëtim Gina (13.12.1951-15.08.1974) që e kisha bashkstudent në Universitet, me dramën e tij “Armiqtë”,  vënë në skenë nga Mihallaq Luarasi. Shpëtimin  e mbyti sigurimi  në Mamurras , në lumin Drojë, sepse e kishin konsideruar si dramaturg dekadent.  E kishin venë në shënjestër dhe arritën ta eleminojnë më 15 gusht 1974.  Edhe ai kish guxuar të bënte një art ndryshe prej skematizmit të kohës. Në burg do të përfundonte edhe liriku më  i ndjeshëm i kohës Frederik Rreshpja, të cilin e njihja nga afër dhe kishim punuar bashkë në Kombinatin e Drurit në Shkodër. Nën këto influenca e dëshira për të bërë diçka ndryshe mbaj mend në atë kohë të kem shkruar edhe vetë ndonjë tregim  si "Stina kur pikonin yjet" ca partizanë që ecnin nëpër natë me shoqen e plagosur që u vdes në agim, apo një tjetër  “Në mesnatë” me të njejtën frymë,  por të dy  këto tregime m’i refuzuan kur botova librin e parë me tregime "Petalet e bajames së hidhur”, 1973,  ndaj pashë ç'pashë i zhduka. Dëshira të tilla dhe tentativa për t’u shfaqur sa më origjinal ndjehej kudo tek autorët e rinj. Por kur u zhvilluan pleniumet  famëkeqe për letërsinë e artin  dhe për mbarë krijimtarinë artistike, të tmerruar  shumëkush hoqi dorë nga krijimtaria, sepse ishte si të ecje mbi mina, ose përndryshe duhej të ecnin në trasenë e sigurtë të shabllonizmit e skematikës së real-socit.
Edison Gjergo ishte nga ata që guxoi dhe tërë rrufetë ranë mbi të. U mallkua publikisht dhe u dënua fizikisht. Ishte tmerr të mendoje se e kishin dënuar me burg për një tabllo, që fundja ishte temë e luftës, ishte me partizanë. Por atyre u duheshin disa viktima në art dhe do t’i gjenin patjetër. Siç gjetën edhe Maks Velon. Siç burgosën e pushkatuan pa mëshirë plot të tjerë. 
Burgu e dërrmoi piktorin. Arriti te shihte një ekspozitë të pranverës në fundin e jetës së vet ku tashme piktorët kishin arritur disi të shpëtonin prej diktatit të plotë. Kishte më shumë lirshmëri ngjyrash në telajo. Ai pikërisht për këtë ishte dënuar, kish humbur vitet më të çmuara të krijimtarisë. Por gjithsësi ai nuk mund të paraqitej në ekspozita. U  mbyll në vetvete e ra në një dëshpërim të thellë.  Ndrroi jetë në vitin 1989 në moshën 50 vjeçare.  Gjithsesi kjo punë e tij, kjo epikë blu në telajo e Edison Gjergos i qëndroi kohës. Lumturisht nuk është prishur. Eshtë shumë impresionante. Një dimension që i thyente tërë rregullat real-socit, mirëpo edhe sot pas dy dekadash që është shëmbur diktatura, ndërkohë që pak flitet për Edison Gjergon, na del ndonjë piktor si i suksesshëm por edhe i pompuar me mbështetje politike, që na e shet sapunin për djathë duke thënë se natyrat e qeta me lulkat e tij punuar asokohe ishin një dizidencë kundër sistemit monist.
Në të vërtetë dizidenca ishte Edison Gjergo me tabllonë e tij “ Epika e yjeve të mëngjesit” që sot ka një vlerë të madhe. Pse jo dhe “Metalurgu” realizuar në 1971 që ka të njëjtën frymë e teknikë dhe mbajtur me të njëjtën tonalitet ngjyrash ku mbizotëron kuq e bluja e Gjergos. Kjo pikturë epike blu e ky stil i tij origjinal shprehte dëshirat e krijuesve për të thyer skematizmin e kohës, atë ngurtësi që shterpëzonte e ndrydhte talentet. Dhe e bëri atë me dinjitet e me një sakrificë të jashtzakonshme. 
Piktori Edison Gjergo ndërroi jetë shumë shpejt, një fat vërtet tragjik i një talenti të madh që nuk arriti ta gëzonte lirinë e çlirimin prej diktaturës e të korrte frytet e veprës së vet,  si fati i shumë artistëve e mjeshtërve të mëdhenj të telajos.


Edison Gjergo: "Metalurgu" 1971